के चाँदी सुवर्ण युगमा प्रवेश गरेको हो? २०२६ मा लगानी कति सुरक्षित?

काठमाडौँ: सन् २०२६ नजिकिँदै गर्दा विश्व बजारमा बहुमूल्य धातु, विशेषगरी चाँदी (Silver) को लगानीलाई लिएर ठूलो चर्चा परिचर्चा सुरु भएको छ। के चाँदी २०२६ को सबैभन्दा बुद्धिमानी लगानी हो वा यो केवल बजारले सिर्जना गरेको अस्थायी हल्ला मात्र हो? हालै सार्वजनिक भएको एक वित्तीय विश्लेषणले बजारको हल्ला र वास्तविकताबीचको भेद प्रस्ट पार्ने प्रयास गरेको छ।

बजारको हल्ला र यथार्थ

पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जाल र वित्तीय बजारमा 'केन्द्रीय बैंकको नयाँ नेतृत्व', 'ब्याजदर कटौती', 'निर्वाचन वर्ष', र 'चीनको बजार नीति' जस्ता विषयलाई जोडेर चाँदीको मूल्य आकाशिने दाबी गरिँदै आएको छ। तर, विज्ञहरूका अनुसार यी तथ्यहरू आंशिक रूपमा सत्य भए पनि यसलाई 'निश्चित नाफा' को रूपमा व्याख्या गर्नु लगानीकर्ताका लागि घातक हुन सक्छ।

नीतिगत परिवर्तन र यसको प्रभाव

सन् २०२६ को मध्यतिर अमेरिकी केन्द्रीय बैंक (Fed) को नेतृत्व परिवर्तन हुने सम्भावना छ। तर, नयाँ नेतृत्व आउँदैमा वा ब्याजदर घट्दैमा बहुमूल्य धातुको बजार स्वतः बढ्छ भन्ने छैन। यदि आर्थिक मन्दी वा संकटका कारण ब्याजदर घटाइयो भने, सुरुवाती चरणमा लगानीकर्ताहरूले नगदको जोहो गर्न सुन–चाँदी समेत बेच्न सक्ने जोखिम रहन्छ। तसर्थ, 'नयाँ अध्यक्ष बराबर सहज पैसा' भन्ने बुझाइ गलत हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

औद्योगिक माग र 'क्रिटिकल मिनरल्स'

अमेरिकाले चाँदीलाई 'क्रिटिकल मिनरल्स' (अत्यावश्यक खनिज) को सूचीमा समावेश गरेपछि यसको रणनीतिक महत्त्व बढेको छ। सोलार प्यानल, विद्युतीय सामाग्री, र डाटा सेन्टरहरूमा चाँदीको प्रयोग बढ्दो छ। तर, यसको अर्थ सरकारले तुरुन्तै बजारबाट ठूलो मात्रामा चाँदी खरिद गर्छ भन्ने होइन। यो प्रक्रिया लामो र जटिल हुने भएकाले तत्कालै बजारमा अभाव देखिने सम्भावना न्यून छ।

आपूर्ति श्रृंखला र चीनको भूमिका

बजारमा चाँदीको माग र आपूर्तिबीचको खाडल (Deficit) रहेको तथ्यांकहरूले देखाएका छन्। खानीबाट नयाँ उत्पादन आउन समय लाग्ने र धेरैजसो चाँदी अन्य धातुको उत्पादनसँगै उप-उत्पादन (By-product) को रूपमा आउने भएकाले आपूर्ति तुरुन्तै बढाउन सकिँदैन। चीनले निर्यातमा कडाइ गर्न सक्ने हल्ला चले पनि यसको आधिकारिक र व्यापक प्रमाण भने भेटिएको छैन। तथापि, विश्वव्यापी आपूर्ति श्रृंखलामा साना अवरोधले पनि स्थानीय बजारमा ठूलो प्रभाव पार्न सक्ने कुरालाई नकार्न सकिँदैन।

सुन र चाँदीको अन्तरसम्बन्ध

वित्तीय बजारमा प्राय: 'सुनले नेतृत्व गर्ने र चाँदीले पछ्याउने' (Gold leads, Silver follows) प्रवृत्ति देखिन्छ। सुनलाई मौद्रिक धातुको रूपमा हेरिन्छ भने चाँदी आधा मौद्रिक र आधा औद्योगिक धातु हो। त्यसैले आर्थिक अनिश्चिततामा सुनको मूल्य पहिले बढ्छ। विज्ञहरूका अनुसार अहिले केन्द्रीय बैंकहरूले सुन थुपार्ने क्रम बढेको छ, जसले दीर्घकालमा बहुमूल्य धातुको बजारलाई सकारात्मक संकेत गर्छ।

लगानीकर्तालाई सुझाव

लगानीकर्ताले भावुक नभई रणनीतिक हिसाबले लगानी गर्नु फाइदाजनक हुनेछ। "चाँदीलाई 'जादुको छडी' होइन, 'वित्तीय बीमा' को रूपमा हेर्नुपर्छ," विश्लेषकले भनेका छन्। भौतिक रूपमा चाँदी खरिद गर्दा लाग्ने प्रिमियम, भण्डारण खर्च र तरलता (Liquidity) को समस्यालाई ध्यानमा राख्दै, बजारको छोटो अवधिको उतारचढाव भन्दा दीर्घकालीन योजनामा अडिग रहनु बुद्धिमानी हुने औंल्याइएको छ।

यसले सन् २०२६ मा चाँदी लगानीको अवसर हुन सक्ने भए पनि यसका लागि धैर्यता, स्पष्ट योजना र जोखिम व्यवस्थापन अपरिहार्य रहेको निष्कर्ष निकालेको छ।