साङ्घाईको बिदाले सुन–चाँदीको मूल्यमा ल्याउन सक्ने उतार–चढाव र बजारको वास्तविकता

काठमाडौं । पछिल्लो समय विश्व बजारमा साङ्घाईको 'होलिडे विन्डो' (बिदाको समय) ले सुन र चाँदीको मूल्यमा पार्न सक्ने प्रभावबारे विभिन्न अड्कलबाजी भइरहेका छन् । साङ्घाईका भौतिक बजारहरू बिदाका कारण बन्द हुँदा पश्चिमा 'कागजी बजार' ले मूल्यमा अस्वाभाविक गिरावट ल्याउन सक्ने चिन्ता लगानीकर्ताहरूमा छाएको देखिन्छ । तर, बजार विश्लेषकहरुले भने यसलाई केवल हल्ला र वास्तविकताको कसीमा राखेर हेर्नुपर्ने बताएका छन् ।

बजारमा चलेको हल्ला अनुसार, जब चीनको साङ्घाईस्थित सुन–चाँदीको भौतिक कारोबार हुने बजार हप्ता दिनभन्दा बढी समयका लागि बन्द हुन्छ, तब मूल्य निर्धारणमा भौतिक बजारको नियन्त्रण गुम्छ । यसको फाइदा उठाउँदै पश्चिमा फ्युचर्स बजारले सुन–चाँदीको मूल्यलाई कृत्रिम रूपमा तल झार्न सक्छ भन्ने तर्क गरिन्छ । यसलाई 'होलीडे ट्र्याप' वा बिदाको पासोको रूपमा पनि व्याख्या गरिएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, यो दाबीमा केही सत्यता भए पनि यसलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार गर्न सकिँदैन । बिदाको समयमा बजारमा तरलता कम हुने हुँदा मूल्यमा सामान्यभन्दा बढी उतार–चढाव देखिन सक्छ । तर, यसको अर्थ बजार पूर्ण रूपमा अनियन्त्रित हुन्छ भन्ने होइन ।

भौतिक बजार भनेको कुनै एक सहर वा भवन मात्र होइन, यो विश्वव्यापी रिफाइनरी, भल्ट र आपूर्तिको एक विशाल नेटवर्क हो । तसर्थ, साङ्घाई बन्द हुँदैमा मूल्य निर्धारणको आधार नै समाप्त हुँदैन ।

बजार विश्लेषकहरूले लगानीकर्तालाई 'स्पट प्राइस' वा स्क्रिनमा देखिने मूल्य र वास्तविक भौतिक सुन–चाँदी खरिद गर्दा तिर्नुपर्ने मूल्यबीचको अन्तर बुझ्न सुझाव दिएका छन् । यदि स्क्रिनमा मूल्य घटेको देखिए पनि भौतिक बजारमा 'प्रिमियम' (Premium) बढेको छ भने, बुझ्नुपर्छ कि माग घटेको छैन, बरु कागजी र भौतिक बजारबीच सन्तुलन बिग्रिएको छ ।

छोटो अवधिको उतार–चढावको पछि लाग्नुभन्दा दीर्घकालीन औद्योगिक र मौद्रिक कारणहरूलाई ध्यानमा राख्न विज्ञहरूले सुझाएका छन् ।

१. औद्योगिक माग: सौर्य ऊर्जा, डाटा सेन्टर र विद्युतीकरणका लागि चाँदीको माग निरन्तर बढ्दो छ । बिदाले यी परियोजनाहरू रोक्दैन ।

२. केन्द्रीय बैंकहरूको खरिद: विश्वभरका केन्द्रीय बैंकहरूले सुनको भण्डारण बढाइरहेका छन्, जसले बजारलाई बलियो समर्थन दिइरहेको छ ।

बिदाको समयमा हुने अस्थिरतालाई लिएर आत्तिनु वा हतारमा निर्णय लिनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । बजारको होहल्ला (Noise) भन्दा दीर्घकालीन तथ्यांक र आपूर्ति–मागको अवस्थालाई हेरेर लगानी रणनीति बनाउनु बुद्धिमानी हुन्छ। बजारमा देखिने क्षणिक 'मूल्य गिरावट' डराउने समय नभई, बजारको मनोविज्ञान बुझ्ने अवसर बन्न सक्छ ।