कागन र सोइलाई रसायनशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार

काठमाडौं । हेनरी बी. कागन र केन्सो सोइलाई सन् २०२६ को रसायनशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिने भएको छ । असममित जैविक संश्लेषणमा गैररेखीय प्रभाव र स्वतःउत्प्रेरणसम्बन्धी महत्वपूर्ण अनुसन्धानका लागि उनीहरूलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिएको हो ।

रोयल स्विडिस एकेडेमी अफ साइन्सेजले बुधबार स्टकहोममा यस वर्षको रसायनशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार विजेताको घोषणा गरेको हो । उनीहरूको अनुसन्धानले प्रकृतिमा पाइने आणविक असममितताको रहस्य बुझ्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको बताइएको छ ।

विशेषगरी जीवित प्राणीमा केही प्रकारका अणुका निश्चित रूपहरू मात्र बढी पाइने कारण बुझ्न उनीहरूको अनुसन्धानले महत्वपूर्ण आधार दिएको छ । असममित जैविक संश्लेषणमा हुने गैररेखीय प्रभाव र स्वतःउत्प्रेरणले कसरी एउटा आणविक रूप अर्कोभन्दा बढी बन्न सक्छ भन्ने बुझ्न सहयोग गरेको छ ।

गत वर्ष रसायनशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार सुसुमु कितागावा, रिचर्ड रोबसन र ओमर एम. यागीलाई ‘मेटल–अर्गानिक फ्रेमवर्क’को विकासका लागि प्रदान गरिएको थियो । उनीहरूले विकास गरेका संरचनामा ग्यास तथा अन्य रसायनहरू राख्न सकिने ठूलो खाली स्थान हुन्छ । यस प्रविधिको प्रयोग कार्बन डाइअक्साइड नियन्त्रण, मरुभूमिको हावाबाट पानी संकलन तथा विभिन्न रासायनिक प्रक्रियामा गर्न सकिन्छ ।

सन् २०२६ को नोबेल पुरस्कारअन्तर्गत चिकित्साशास्त्र, भौतिकशास्त्र र रसायनशास्त्रतर्फका पुरस्कार घोषणा भइसकेका छन् । अब साहित्यतर्फको पुरस्कार बिहीबार, शान्तितर्फको पुरस्कार शुक्रबार र अर्थशास्त्रतर्फको नोबेल स्मृति पुरस्कार आगामी सोमबार घोषणा हुने कार्यक्रम छ ।