सदाचार नीति-२०८३ः निजी क्षेत्रले कार्टेलिङ, कालाबजारी, अध्यधिक नाफा लिन नपाईने लगायत के के छन् नयाँ व्यवस्था (पूर्णपाठ)

काठमाडौं । सरकारले सदाचार नीति-२०८३ जारी गरेको छ । असार १८ गते मन्त्रिपरिषदबाट स्वीकृति गरि सार्वजनिक गरिएको सदचार नीतिलाई नीजि तथा वित्तीय क्षेत्रले पनि पालना गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । सदाचार नीतिले निजी तथा वित्तीय क्षेत्रलाई कार्टेलिङ, कालाबजारी, गुणस्तरहीन वस्तु तथा सेवाको उत्पादन वा बिक्री, अस्वाभाविक नाफा असुली तथा स्वार्थको द्वन्द्व हुने कारोबार गर्न रोक लगाएको छ । 

सदाचार नीतिमा सार्वजनिक क्षेत्रसहित निजी क्षेत्र, नागरिक, सञ्चार माध्यम र कूटनीतिक नियोगका लागि समेत आचरणका स्पष्ट मापदण्ड तोकिएको छ । संविधान र कानुनको पालना, सार्वजनिक जीवनमा सक्रिय सहभागिता तथा सामाजिक सद्भाव कायम गर्नु नागरिकको प्रमुख कर्तव्य हुने नीतिमा उल्लखे छ । 

सदाचार नीतिमा सरकारले राजनीतिक रुपमा सार्वजनिक पदमा नियुक्त हुने सबै व्यक्तिले अनिवार्य रुपमा आफ्नो सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । यसअघि सम्बन्धित निकायमा बुझाए हुने व्यवस्थालाई सार्वजनिक गर्नुपर्ने व्यवस्थामा परिणत गरेको हो । यो व्यवस्था राजनीतिक दलका तर्फबाट सार्वजनिक पदमा रहने सांसद मन्त्रीहरूदेखि सबै नियुक्ति लिनेहरूमा लागू हुने छ ।

सार्वजनिक जीवनमा पारदर्शिता, जवाफदेहिता र सुशासनलाई संस्थागत गर्ने उद्देश्यले सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गर्ने व्यवस्था गरिएको नीतिमा उल्लेख छ । नीतिअनुसार वित्तीय पारदर्शिता कायम गर्न सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्नेछ ।

निर्णय प्रक्रियामा स्वार्थको द्वन्द्व देखिएमा त्यसको अग्रिम लिखित खुलासा गर्नुपर्ने र स्वार्थ बाझिने बैठक वा निर्णयमा सरिक हुने नपाईने व्यवस्था नीतिमा छ । त्यसैगरी सञ्चार माध्यमलाई तथ्यमा आधारित, निष्पक्ष र सत्य समाचार सम्प्रेषण गर्न तथा गलत सूचना प्रकाशित वा प्रसारित भए तत्काल सच्याउनुपर्ने दायित्व तोकिएको छ । भ्रमपूर्ण सूचना, सूचनाको हेरफेर र स्वार्थप्रेरित प्रचारप्रसारलाई निषेध गरिएको छ।

सदाचार नीतिले कूटनीतिक आचारसंहितालाई अझ कडा बनाउँदै विदेशी कूटनीतिज्ञसँगको औपचारिक भेटघाट तथा पत्राचार परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत मात्र गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । नेपालको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप हुन सक्ने गतिविधि, गोप्य सूचना चुहावट तथा मित्रराष्ट्रसँगको सम्बन्धमा असर पर्ने कुनै पनि कार्य गर्न नुहने नीतिमा स्पष्ट पारिएको छ ।

यस्तो छ सदाचार नीति