ट्रम्प प्रशासनले विश्वव्यापी १० प्रतिशत भन्सार लगाउँदा नेपालमा कस्तो पर्छ असर ?

काठमाडौं । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विश्वव्यापी १० प्रतिशत ट्यारिफ (भन्सार शुल्क) लगाउने घोषणा गरेका छन् ।

बीबीसीका अनुसार ट्रम्पले ‘सेक्सन १२२’ नामक अहिलेसम्म प्रयोग नगरिएको कानुनअन्तर्गत अधिकतम १५ प्रतिशतसम्मको ट्यारिफ केही दिनका लागि लागू गर्ने घोषणा गरेसँगै त्यसको प्रभाव नेपालमा पर्छ कि पर्दैन भनेर चासो सुरु भएको छ ।

नेपाल र अमेरिकाबीच ठूलो परिमाणको द्विपक्षीय व्यापार छैन । तर, अमेरिका नेपाली वस्त्र, तयारी पोशाक, हस्तकला तथा केही कृषि–उत्पादनको प्रमुख बजारमध्ये एक हो । विशेष गरी नेपाली गलैंचा, पस्मिना, हस्तनिर्मित सामान र केही गार्मेन्ट उत्पादन अमेरिका निर्यात हुने गरेको छ ।

यदि अमेरिकाले सबै देशमाथि समान १० प्रतिशत अतिरिक्त ट्यारिफ लगायो भने नेपाली उत्पादनको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता घट्न सक्ने आंकलन गरिएको छ । मूल्य संवेदनशील बजारमा सानो शुल्क वृद्धिले समेत निर्यात घट्न सक्ने जोखिम हुन्छ । यद्यपि, नेपालले अमेरिकासँग पाउने केही विशेष व्यापारिक सुविधा कायम रह्यो वा रहेन भन्ने विषय नखुलेका कारण अहिले नै असर पर्छ कि पर्दैन भनेर यसै भन्न सकिने स्पष्ट भइसकेको छैन ।

अमेरिकाले भारत, बंगलादेश वा भियतनामजस्ता प्रतिस्पर्धी देशका उत्पादनमाथि पनि अतिरिक्त ट्यारिफ लगाउने निर्णय गरेको छ । “विश्वव्यापी दर” लागू भएमा त्यसले साना अर्थतन्त्रलाई पनि असर गर्न सक्छ, तर अन्तिम प्रभाव अमेरिकाको कार्यान्वयन ढाँचामा निर्भर रहनेछ ।

नेपालजस्ता विकासशील मुलुकका लागि भने पटक पटकको अमेरिकी नीति परिवर्तनले निर्यात रणनीति पुनरावलोकन गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिइएको छ । अब अमेरिकी प्रशासनको औपचारिक निर्णय र त्यसपछिको कार्यान्वयनले मात्र वास्तविक प्रभाव स्पष्ट पार्नेछ । ट्रम्पको नयाँ घोषणाले गत वर्ष अमेरिका र विभिन्न देशबीच भएका व्यापार सम्झौताहरूको भविष्य अन्योलमा परेको छ । अमेरिकी नीति परिवर्तनले विश्व व्यापार प्रणालीमै अस्थिरता निम्त्याउने विश्लेषण भइरहेको छ ।